Chcesz otrzymywać najnowsze wiadomości
Wydarzenia
Chronione oznaczenia geograficzne podkreślają związek produktu z danym krajem, regionem lub miejscowością

Rozmowa z EDYTĄ DEMBY-SIWEK, Dyrektor Departamentu Badań Znaków Towarowych
w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie.

Chronione oznaczenia geograficzne dotyczą produktu powiązanego z obszarem geograficznym, którego nazwę noszą. Jednak powiązanie to jest innego rodzaju niż powiązanie z danym obszarem geograficznym produktu, którego dotyczy chroniona nazwa pochodzenia. Aby uzyskać ochronę oznaczenia geograficznego, produkt musi spełniać określone warunki. Zgodnie z ustawą Prawo własności przemysłowej oznaczeniami geograficznymi są: oznaczenia słowne; oznaczenia odnoszące się pośrednio lub bezpośrednio do określonego terenu; oznaczenia, które wykazują zdolność identyfikacji towaru jako pochodzącego z danego terenu.



JERZY BYRA
    Pani Dyrektor, z końcem kwietnia, na konferencji Urzędu Patentowego, jednym z podjętych tematów była „Ochrona polskich oznaczeń geograficznych w XXI wieku”. W debacie wziął m.in. udział Cezary Łutowicz z Sandomierza, który jako pierwszy z sukcesem wprowadził krzemień pasiasty do polskiej i światowej biżuterii. Nie byłoby może w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, że krzemień pasiasty występuje tylko w jednym miejscu na kuli ziemskiej, w Ziemi Sandomierskiej. Pani orzeka w sprawach udzielania praw ochronnych na znaki towarowe oraz w sprawach rejestracji oznaczeń geograficznych i wzorów przemysłowych. Stąd pytanie co zrobić, by ten nasz wyjątkowy surowiec, o niepowtarzalnych właściwościach, chronić przed bezimiennym wykorzystaniem w produkcji artystycznej.

EDYTA DEMBY-SIWEK
    Produkt ten można chronić m.in. jako oznaczenie geograficzne. Oznaczenia geograficzne służą przede wszystkim do informowania konsumentów o pochodzeniu danego produktu z określonego kraju, regionu lub miejsca. Natomiast wysoka jakość towarów opatrzonych takim oznaczeniem przypisywana jest przede wszystkim ich pochodzeniu geograficznemu. Podstawowym celem ochrony oznaczeń geograficznych jest ochrona interesów przedsiębiorców, którzy oferują towary opatrzone oznaczeniami wskazującymi na ich pochodzenie z danego obszaru geograficznego oraz ochrona konsumentów przed wprowadzeniem ich w błąd co do pochodzenia, jakości, cech oraz właściwości towarów.
    Oznaczenia geograficzne dzielą się na oznaczenia zwykłe i kwalifikowane. Pierwsze to oznaczenia nie wskazujące na szczególną jakość towarów, tylko na miejsce pochodzenia towaru. Ten rodzaj oznaczeń jest chroniony na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Natomiast oznaczenia kwalifikowane wskazują na pochodzenie towaru oraz na szczególne jego cechy, które uzasadnione są miejscem jego pochodzenia. Oznaczenia te chronione są na podstawie ustawy Prawo własności przemysłowej.  

Gdyby chodziło o ochronę oznaczeń geograficznych na produkty rolno-spożywcze sprawa byłaby pewnie prostsza. Unijne akty prawne precyzyjnie regulują tę problematykę. Ale w tym przypadku chodzi o krzemień pasiasty, kamienny minerał.
    Dla niego ochrona też jest możliwa, tylko wymaga spełnienia określonych w ustawie prawo własności przemysłowej warunków. Mam nadzieję, że w przyszłości uzyskanie takiej ochrony będzie jeszcze łatwiejsze, gdy w Unii Europejskiej zakończą się prace zmierzające do ujednolicenia regulacji prawnych dotyczących oznaczeń geograficznych na wyroby przemysłowe. Powstała już Zielona Księga na ten temat. To taki pierwszy krok przed właściwymi pracami legislacyjnymi.   
    
Pani Dyrektor, nim przejdziemy do precyzowania niezbędnych warunków dotyczących objęcia ochroną prawną krzemienia pasiastego proszę przy okazji, w dużym skrócie, przybliżyć problematykę związaną z ochroną oznaczeń geograficznych.       
    Jak już pan wspomniał, ochrona oznaczeń geograficznych oraz nazw pochodzenia służących do oznaczania produktów rolnych i środków spożywczych jest łatwiejsza. W tym przypadku, aby umieścić swój produkt na liście produktów z zastrzeżonym oznaczeniem geograficznym albo oznaczeniem pochodzenia, należy zwrócić się do Komisji Europejskiej za pośrednictwem Ministerstwa Rolnictwa. Wniosek musi zawierać szczegółową specyfikacje produktu wraz z opisem uwarunkowań geograficznych. Najistotniejszym elementem takiego wniosku jest wykazanie szczegółowych uwarunkowań naturalnych wpływających na charakterystykę produktu. Dzięki takiemu rodzajowi rejestracji uzyskujemy ochronę na terytorium wszystkich 28 państw członkowskich. Wprawdzie ustawa Prawo własności przemysłowej przewiduje również ochronę oznaczeń geograficznych na produkty nierolne, niemniej jest to ochrona obejmująca tylko obszar Polski, a organem dokonującym rejestracji jest Urząd Patentowy RP.

Co jest oznaczeniem geograficznym?
    Zgodnie z ustawą Prawo własności przemysłowej oznaczeniami geograficznymi są:
•    oznaczenia słowne,
•    oznaczenia odnoszące się pośrednio lub bezpośrednio do określonego terenu,
•    oznaczenia, które wykazują zdolność identyfikacji towaru jako pochodzącego z danego terenu,
•    cechy towaru, takie jak jakość czy dobra opinia, przypisywane są geograficznemu pochodzeniu towaru.
    Ta szczególna właściwość towaru wyróżnia je spośród innych, podobnych rodzajowo towarów i łączy się w świadomości odbiorców z określonym miejscem geograficznym. Jednocześnie cecha ta ma dominować nad innymi właściwościami towaru.

Wspomniana ustawa dzieli oznaczenia geograficzne na nazwy regionalne oraz oznaczenia pochodzenia. Na czym polega różnica?
    Obie te kategorie oznaczeń służą do oznaczania towarów pochodzących z określonego terenu, które zostały wytworzone lub przetworzone na terenie wskazanym oznaczeniem. Z tym, że w przypadku nazw regionalnych towary zawdzięczają swoje właściwości oddziaływaniu środowiska geograficznego, przez co rozumie się łącznie czynnik naturalny i ludzki. Natomiast w przypadku oznaczeń pochodzenia, szczególne walory produktów przypisywane są jedynie miejscu pochodzenia – brak jest w tym przypadku czynnika ludzkiego.

Jakie są główne cechy charakterystyczne oznaczeń geograficznych dla produktów przemysłowych?
    Oznaczenia te mają takie same cechy podstawowe jak oznaczenia geograficzne na produkty rolne bowiem ich zasadniczą funkcją nie jest wskazywanie na producenta towarów, ale na region ich powstania. Mogą mieć jedynie charakter słowny i być zastrzeżone tylko dla jednego towaru, a ich ochrona jest bezterminowa i trwa od dnia dokonania wpisu do rejestru oznaczeń geograficznych, prowadzonego przez Urząd.

Pani Dyrektor, ubogacony porcją wiedzy w przedmiotowej sprawie zwracam się do Pani, jako osoby odpowiedzialnej w Urzędzie Patentowym RP za orzekanie i udzielanie praw ochronnych o udzielenie ochrony prawnej dla oznaczenia geograficznego dotyczącego krzemienia pasiastego. Proponuję oznaczenie słowne: Sandomierski Krzemień Pasiasty.
    Nic z tego. Po pierwsze – zgłoszenie nie spełnia wymogów formalnych. Uprawnionym do dokonania zgłoszenia oznaczenia w Urzędzie Patentowym jest terytorialna organizacja upoważniona do reprezentowania interesów producentów (np. stowarzyszenie) oraz organy administracji rządowej (np. wojewoda) i samorządowej (np. marszałek, starosta). Jednocześnie podmioty te powinny dołączyć do zgłoszenia potwierdzenie swojej legitymacji do działania.
    Po drugie – z tego co wiem, krzemień pasiasty występuje nie tylko pod Sandomierzem, a zgłoszenie oznaczenia geograficznego powinno zawierać dokładne określenie granic terenu występowania danego produktu oraz wskazanie przedsiębiorców, którzy używają lub będą używać tego oznaczenia. Tak jak wcześniej wskazałam zgłoszenia może dokonać tylko organizacja upoważniona do reprezentowania interesów wszystkich producentów działających na danym terenie dlatego wszyscy oni muszą porozumieć się i ustalić warstwę słowną zgłaszanego wspólnie oznaczenia.
    I po trzecie – w zgłoszeniu oznaczenia geograficznego trzeba wskazać właściwości krzemienia, podkreślić te cechy, które odróżniają go od innych, decydują o specyfice na tle innych kamieni występujących w Polsce. To wszystko jest opisane w szczegółach w dziale 2. ustawy Prawo własności przemysłowej. Jeśli ustalimy w specyfikacji, że np. krzemieniem pasiastym jest krzemień o danej twardości, trwałości, usłojeniu to każda inna osoba, której kamień nie spełnia tych warunków nie może używać tego określenia. Uprawniony z takiej rejestracji ma ponadto prawo zabronić używania określenia „krzemień pasiasty” takim osobom oraz dochodzić od nich roszczeń z tytułu naruszeń.

To może zarejestrować tylko określenie „krzemień pasiasty” jako oznaczenie w oparciu o jego szczególne cechy, które wyróżniają ten krzemień spośród innych, podobnych rodzajowo i który łączy się z określonym historycznym miejscem geograficznym, jedynym na świecie, Ziemią Sandomierską.
    Jak już mówiłam, zgłoszenie oznaczenia musi bezpośrednio lub pośrednio odnosić się do nazwy miejsca, miejscowości, regionu lub kraju, które identyfikują towar jako pochodzący z tego terenu. Natomiast samo określenie krzemień pasiasty nie spełnia tego warunku.  

Ustawa Prawo własności przemysłowej reguluje jedynie procedurę rejestracyjną na oznaczenia geograficzne, które służą do oznaczania produktów przemysłowych. Organem właściwym w zakresie rejestracji oznaczeń geograficznych na produkty przemysłowe jest Urząd Patentowy RP. Natomiast organem właściwym na szczeblu krajowym w zakresie rejestracji oznaczeń geograficznych na produkty rolno-spożywcze jest Minister ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi.


Na zdjęciach: Powyżej - Cezary Łutowicz, artysta złotnik z Sandomierza, odkrywca krzemienia pasiastego dla biżuterii i prof. Ryszard Skubisz, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, uczestnicy panelu „Ochrona polskich oznaczeń geograficznych w XXI wieku” podczas konferencji Urzędu Patentowego RP „100 lat ochrony własności przemysłowej w Polsce”. Poniżej - krzemień pasiasty ze Śródborza w zbiorach Muzeum Minerałów i Skamieniałości w Świętej Katarzynie.
Fot. JB i Muzem Minerałów i Skamieniałości w Świętej Katarzynie. 



dodano: 2018-06-06 16:15:05