Chcesz otrzymywać najnowsze wiadomości
Wydarzenia
Ekonomiczny strateg


Kadencja prof. Marka Belki na stanowisku szefa Narodowego Banku Polskiego dobiega końca. Piszemy o tym gdyż dokładnie 2 lata temu, 23 czerwca 2014 r. w siedzibie NBP, Kapituła Nagrody Prestiżu RENOMA ROKU miała przyjemność i honor wręczyć panu prezesowi Markowi Belce statuetkę laureata tej nagrody za rok 2013 w kategorii specjalnej Polityk. O jej przyznaniu dla prezesa Belki zdecydowali internauci w głosowaniu na portalu prestiż.info.pl. Spośród trzech nominowanych prezes Belka uzyskał zdecydowanie największą liczbę głosów.


Uroczystość wręczenia nagród RENOMA ROKU 2013 odbyła się 12 marca 2014 r. w Centrum Prasowym Foksal, siedzibie Stowarzyszenia Dziennikarzy w Warszawie. Niestety, z uwagi na ważne obowiązki służbowe prof. Marek Belka nie mógł tego dnia osobiście odebrać nagrody. Stąd wręczenie przyznanej nagrody odbyło się z laureatem 23 czerwca 2014 r.,
na specjalnie zorganizowanym spotkaniu w NBP. Nagrodę wręczyli prof. Katarzyna Majchrzak - przewodnicząca Kapituły, Instytut Zarządzania Wartością SGH; dr Alicja Adamczak - członek Kapituły, prezes Urzędu Patentowego RP i Jerzy Byra - członek Kapituły, redaktor naczelny magazynu "Prestiż - relacje gospodarcze".

Tak się złożyło, że po finale Nagrody Prestiżu, 19 maja 2014 r. prof. Marek Belka, Prezes Narodowego Banku Polskiego, otrzymał również inne zaszczytne wyróżnienie, Nagrodę im. Władysława Grabskiego przyznaną przez Konfederację Lewiatan. Wówczas, podczas Gali Lewiatana, laudację na cześć prof. Marka Belki wygłosiła prof. Danuta H
übner, którą za zgodą Konfederacji przytaczamy poniżej. Czynimy to w dowód uznania dla naszego laureata, na zakończenie kadencji, którą jeszcze w trakcie jej trwania Kapituła Nagrody Prestiżu w uzasadnieniu jej przyznania uzasadniła: za utrzymywanie stabilności kursu złotego i troskę o utrzymywanie zaufania do siły fundamentów polskiej gospodarki.



Pani Prezydent, Drogi Laureacie, Szanowni Państwo,

„Lewiatan” przyznaje dziś po raz kolejny swoją Nagrodę im. Władysława Grabskiego. Władysław Grabski to ikona dobrego pragmatyzmu gospodarczego. Nagroda Jego imienia przystaje więc dobrze do osoby nagradzanej, profesora doktora habilitowanego, Marka Belki. Marek Belka pochodzi z Łodzi. Pragnieniem rodziców było, aby syn został inżynierem. Już wtedy, pokazując swoją niezależność i charakter, młody Marek zdecydował, że jednak bardziej pociąga go ekonomia. Rodzice, pragnąc odwieść go od tego pomysłu, zaprowadzili go na testy psychologiczne. Nie pomogło! Własny pomysł na życie przeważył. Marek został ekonomistą.

Marek Belka nie chciał być politykiem. Wszedł do polityki niejako wbrew sobie.  A właściwie to w tej polityce bywał. Wchodził i wychodził. Przy okazji powiedział: „politycy zawodowi to ci, co poza polityką nie mają życia". Nie jest to przypadek profesora Belki. Jako minister, jako premier, traktował politykę zadaniowo, jako coś, co musi być wykonane. Mówił: ”Jestem gastarbeiterem w polityce. Nie zamierzam w niej zbyt długo pozostawać.”

W języku angielskim istnieje słowo, które jest trudno przetłumaczalne na język polski, ale które, jak mi się wydaje, najlepiej oddaje osobowość Marka Belki, a mianowicie „maverick”. Jest to ktoś, kto jest niezależny, ale i nieszablonowy, niestandardowy jako osobowość, i który nie zawsze zachowuje się zgodnie z pewnymi kanonami środowiska, które jest jego naturalnym środowiskiem. Nie zawsze taka osoba jest lubiana, czasami spotyka ją krytyka za być może zbyt ostre oceny. Profesor Belka przeszedł przez wiele doświadczeń tego typu, gdy był krytykowany nie za meritum tego, co mówił, ale za formę. Jego bon-moty weszły do klasyki: „kopanie się z koniem”, „szklana kula i czarny kot”, „konia kują, a żaba podstawia nogę”, „politycy, jak widza sitko czy kamerę, to głupieją”. Na usilną prośbę Antoniego Macierewicza ”Niech Pan odpowie: tak lub nie” odpowiedział „tak lub nie”. Takie sarkastyczne zwroty niejednego wyprowadzały z równowagi, ale innych doprowadzały do nieopanowanych wybuchów śmiechu. Profesor Belka na pewno nie zanudza rozmówców.

Ten wizerunek Wielkiego Sarkastyka ukrywa jednakże i inną twarz Marka Belki. Bo przecież premier Marek Belka to wybitny ekonomista ze szkoły „pragmatycznej”, doskonale obznajomiony z najnowszymi trendami ekonomii, świetnie znający realia świata globalizującego się na różne sposoby i wyzwań, które ta globalizacja niesie. Premier polskiego rządu, prezes Narodowego Banku Polskiego, Minister Finansów, doradca Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – te wszystkie stanowiska i zaszczyty nie przyszły do niego bez powodu. Jest świetnie wykształcony, ze stażami na Uniwersytetach Columbia i Chicago, oraz London School of Economics. Jest profesorem nauk ekonomicznych od 20 lat. Był dyrektorem Instytutu Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk, konsultantem Banku Światowego. Napisał ponad 100 znaczących prac naukowych. Otwartość na nowe wyzwania zaprowadziła go do Iraku, gdzie po tym, jak obalono Saddama Husseina, został szefem koalicyjnej Rady Koordynacji Międzynarodowej, a następnie dyrektorem ds. polityki gospodarczej w Tymczasowych Władzach Koalicyjnych. Odpowiadał za reformę walutową, stworzenie nowego systemu bankowego i nadzór nad gospodarką. Los ekonomisty rzucił go także do Genewy, gdzie pełnił funkcję sekretarza wykonawczego Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ, a potem do Waszyngtonu, gdzie był dyrektorem Departamentu Europejskiego Międzynarodowego Funduszu Walutowego.

Przypuszczam, że to ta kumulacja różnorodnych doświadczeń sprawiła, że Marek Belka to człowiek, któremu obcy jest wszelki dogmatyzm w myśleniu, który potrafi zmienić zdanie. Jest niewątpliwie najlepszym znawcą myśli Miltona Friedmana w Polsce, ale jednocześnie jest w stanie przyznać, że „nawet w politycznym dyskursie ostatnie lata zmieniły podejście do doktryn. Wróciliśmy częściowo do korzeni przypominając sobie o keynesizmie”.

Marek Belka reaguje na rzeczywistość, nie zamyka się w wieży z kości słoniowej, nie jest doktrynerem, lecz osobą żywo reagującą na zmiany społeczne. „Dziś jedna prawda nie starczy, by wytłumaczyć działanie gospodarki. Wracamy do starej prawdy, że ekonomia jest nauka społeczną”. To jeszcze jeden cytat, wart zapamiętania.

Bycie szefem banku centralnego w okresie kryzysu w Europie, w kraju, który cały czas przechodzi wielką transformację, który musi reagować na zmienne humory rynków i dynamiczne zmiany polityczne, który musi mieć się na baczności, by nie wpaść w pułapkę średniego dochodu, nie jest rzeczą łatwą. W ostatnich latach, rola banków centralnych przechodzi pewną ewolucję. W Europie, a właściwie i świecie, odbywa się żywa dyskusja na temat mandatu tych banków, szczególnie w kontekście roli Europejskiego Banku Centralnego w zwalczaniu kryzysu. Jak dalece banki centralne mogą wyjść poza swój tradycyjny mandat? Co mogą zrobić, aby zachować swoją niezależność? Czy posiadają instrumenty, które pozwalają im sprostać wyzwaniu zapewnienia stabilności czy nie dopuszczenia do długotrwałej deflacji? Kryzys również ukazał to, że utrzymywanie stabilnego poziomu cen nie gwarantuje, samo w sobie, finansowej stabilności. Musimy poszukiwać narzędzi makro-ostrożnościowych, które zmniejszają ryzyko powstawania „baniek”. Widać wyraźnie, że polityka monetarna nie wystarcza dla osiągania przypisanych jej celów. Jest to szczególne wyzwanie dla Polski, pozostającej poza obszarem wspólnej europejskiej waluty i będącej jednocześnie gospodarką wschodzącą, z wszystkimi związanym i z tym ryzykami. Tym głębszy hołd należy się naszemu Laureatowi za Jego niezwykle efektywną politykę stabilnego złotego w czasach wcale niełatwych.

Te wszystkie wyzwania wręcz domagają się, aby na czele banku centralnego stał ktoś, kto jest otwarty na różne opcje i podejmowanie nieortodoksyjnych działań. Ktoś taki jak Mario Draghi czy Marek Belka. Profesor Belka już po raz drugi został wybrany na 3-letnią kadencję do Komitetu Sterującego Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego, jako jedyny przedstawiciel banków centralnych regionu Europy Środkowo-Wschodniej.

Marek Belka jest nie tylko niezależny i otwarty na argumenty, ale też posiada strategiczną odwagę. Wykazał się nią, gdy zadeklarował zasilenie konta MFW kwotą ponad 6 mld euro z rezerw NBP. Unaocznił wszystkim, że Polskę ominął kryzys, i że jesteśmy krajem, który może wspomagać innych. Takie postawienie sprawy mogło być szokiem dla części klasy politycznej, ale umocniło naszą międzynarodową pozycję w sensie długofalowym.

Wykazał się też dalekowzrocznością, gdy uznał, że w świetle kryzysu ukraińskiego być może powinniśmy rozważyć szybsze wejście do strefy euro. Bardzo mu w tym strategicznym myśleniu kibicuję – i nie tylko dlatego, że to z jego nominacji jako premiera byłam przez 5 lat komisarzem w Unii Europejskiej!

Myślę, że Marek Belka to świetny umysł, ekonomiczny strateg, ale też i osoba skromna, która nie chwali się swoimi prawdziwymi sukcesami.

Drogi Laureacie, Marku – na pewno pamiętasz, iż powiedziałeś kiedyś, że Jennifer Lopez też znasz. Zakończę więc czymś, co powiedziała pani Lopez: „Tworzenie jest sprawą emocji. Jeżeli jesteś naprawdę szczęśliwy, wściekły, załamany lub zakochany, to masz szansę napisać dobrą piosenkę”. Myślę, że bez swoich emocji byłbyś kimś innym, i to te emocje sprawiają, że piszesz dobre piosenki od wielu lat. I oby tak dalej! 
Prof. dr hab. Danuta Hübner

Fot. Konfederacja Lewiatan. Więcej o prof. Marku Belce w jego autobiograficznej książce - polecamy: Marek Belka, Selfie - Wydawnictwo Studio Emka, Warszawa 2016.


Dziesiątki razy obiecywałem sobie, że nie będzie żadnych pamiętników, autobiografii i nie autobiografii. Nie dotrzymałem słowa. (…) Ta książka jest bilansem sporządzonym publicznie dla samego siebie. Dodatnim.

Marek Belka

Motywem przewodnim Selfie jest biografia Marka Belki; bogata, niekonwencjonalna, a równocześnie konsekwentna, osnuta wokół dwóch pasji profesora – nauki i polityki. W kolejnych rozdziałach książki mamy relację jej bohatera niesłychanie osobistą i nadzwyczaj skromną. Autor nie portretuje tylko siebie, ale też wiele osób, które spotkał na swojej rodzinnej, naukowej i politycznej drodze. Jak sam wyznaje, jego pasją jest „kolekcjonowanie ludzi” – znanych i nieznanych, zawsze jednak nietuzinkowych. Jednym i drugim poświęca wiele uwagi oraz ciepłego zainteresowania.

Jako narrator własnego losu zachowuje konsekwentnie postawę autoironiczną, zdystansowanego wobec siebie obserwatora, z szacunkiem, a często i z humorem, choć zawsze dyskretnie, kreślącego sylwetki swoich przyjaciół i współpracowników. A byli wśród nich zarówno najwyższej rangi światowi politycy i finansiści, jak i oficerowie ochrony w Iraku. Wiele w tej książce trafnych spostrzeżeń, dotyczących tak nauk ekonomicznych, polityki, jak i najbardziej osobistych relacji rodzinnych. A spaja je mądra, pogodna akceptacja życia, w tym przypadku – co nie bez znaczenia dla satysfakcji lekturowych – życia niezwykle ciekawego, toczącego się na wielu kontynentach i w okolicznościach nie każdemu dostępnych.

Marek Belka, o czym wiedzą wszyscy, którzy słyszeli jego wystąpienia, jest utalentowanym, pełnym temperamentu mówcą. Jest także, o czym przekonuje lektura jego Selfie, autorem uzdolnionym, obdarzonym językowym wyczuciem i stylistyczną inwencją.

Wydawnictwo Studio Emka


dodano: 2016-06-21 11:05:09