Chcesz otrzymywać najnowsze wiadomości
Wydarzenia
Okulistyka przyszłości

Opracowanie narzędzi do wczesnej diagnostyki chorób oka, robota do podawania zastrzyków do siatkówki oka oraz wynalezienie nowych okulistycznych interwencji farmakologicznych to najważniejsze cele Międzynarodowego Centrum Badań Okulistycznych, który powstanie w Warszawie. Ośrodek zostanie utworzony dzięki finansowaniu przyznanemu przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej w rozstrzygniętym właśnie konkursie w programie Międzynarodowe Agendy Badawcze (MAB).

Centrum będzie działać przy Instytucie Chemii Fizycznej PAN. Będzie w nim pracować maksymalnie pięć niezależnych grup badawczych. Międzynarodowym partnerem ośrodka będzie Instytut Okulistyki University College London (UCL) w Wielkiej Brytanii. Ośrodkiem kierować będą światowej klasy uczeni – prof. Maciej Wojtkowski z Zakładu Chemii Fizycznej Układów Biologicznych w Instytucie Chemii Fizycznej PAN i prof. Krzysztof Palczewski ze Szkoły Medycznej Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine w USA. Projekt został wyłoniony w konkursie i otrzymał finansowanie w wysokości prawie 35 mln zł na okres pięciu lat ze środków pochodzących z Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój.

– Kluczowym wyzwaniem naukowym Międzynarodowego Centrum Badań Okulistycznych jest dogłębne zbadanie dynamiki i plastyczności ludzkiego oka, co przełoży się na opracowanie nowych terapii i narzędzi diagnostycznych – mówi prof. Maciej Wojtkowski.

Wraz z wydłużeniem średniej długości życia człowieka, w starzejących się społeczeństwach przybywa ludzi borykających się z różnymi dysfunkcjami wzroku, nierzadko prowadzącymi nawet do ślepoty. Do głównych przyczyn upośledzenia wzroku należą zaćma, zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (ang. age-related macular degeneration, AMD), jaskra  i inne schorzenia siatkówki oka. Wczesna diagnoza i podjęcie leczenia są konieczne, aby zminimalizować destrukcyjne i nieodwracalne następstwa tych chorób.

Badacze z MCBO opracują nowatorskie metody i narzędzia do pomiaru czynności siatkówki w czasie rzeczywistym, dzięki którym możliwe będzie wykrycie patologicznych zmian w oku   wcześniej niż przy wykorzystaniu obecnych procedur i urządzeń. Możliwość postawienia wczesnej diagnozy będzie także kluczowa dla doboru odpowiedniego leczenia farmakologicznego zmian zwyrodnieniowych siatkówki i innych chorób w jej obrębie.

– Zamierzamy pokonać istniejące dziś ograniczenia fizyczne i opracować nowe metody i narzędzia nieinwazyjnego, bezpiecznego i powtarzalnego obrazowania siatkówki oka w oparciu o nowatorskie techniki obrazowania z czasoprzestrzenną modulacją fazy zintegrowaną z wielofotonową mikroskopią fluorescencyjną – twierdzi prof. Maciej Wojtkowski. Opracowane przez nas narzędzia umożliwią ocenę nie tylko aspektów morfologicznych, ale również czynnościowych poszczególnych komórek siatkówki. Otworzy to bezprecedensowe i wyjątkowe możliwości dla okulistyki, poprzez dostarczenie informacji na temat zmian czynnościowych związanych z wiekiem czy z prowadzonym leczeniem farmakologicznym – dodaje badacz.

Połączenie innowacyjnych metod wizualizacji siatkówki oraz najnowszych odkryć w dziedzinie farmakologii pozwoli naukowcom na zaproponowanie alternatywnych metod leczenia skomplikowanych chorób siatkówki.

– Przede wszystkim chcemy ułatwić dobór nowych interwencji farmakologicznych poprzez objaśnienie wpływu poszczególnych cząsteczek na występowanie zmian zwyrodnieniowych siatkówki – mówi prof. Krzysztof Palczewski, który wraz ze swoimi współpracownikami zajmuje się farmakologią okulistyczną od ponad 30 lat. Udało się im przywrócić wzrok zwierzętom, u których wystąpiły mutacje jak u pacjentów cierpiących na retinopatię barwnikową i inne mutacje wrodzone prowadzące do ślepoty.

Kolejnym wyzwaniem, z którym chcą się zmierzyć badacze z MCBO, jest podawanie nowych związków do siatkówki oka w sposób skuteczny i jednocześnie kontrolowany.

– Obecnie metodą pierwszego wyboru przy podawaniu leków do siatkówki są iniekcje doszklistkowe. Niestety, możliwość zastosowania tego rozwiązania ogranicza się do wybranych przypadków, a jego potencjał pozostaje niewykorzystany. Przeprowadzanie manipulacji na obiektach o wielkości wyrażanej w mikronach, jak w przypadku siatkówki oka, wymaga wyjątkowej precyzji oraz umiejętności poruszania się po bardzo ograniczonej i delikatnej przestrzeni roboczej. Dodatkowe wyzwanie stanowią naturalne ograniczenia związane ze zręcznością, drżeniem rąk czy precyzją umiejscowienia przyrządów. W związku z tym, chcemy zaproponować zrobotyzowane i w pełni zautomatyzowane iniekcje doszklistkowe – mówi prof. Maciej Wojtkowski.

Międzynarodowe Centrum Badań Okulistycznych to inicjatywa o charakterze multidyscyplinarnym. W ośrodku będą prowadzone badania z obszaru optyki stosowanej, nowych technologii, inżynierii, chemii, biofizyki, biologii i medycyny.

– Realizacja wszystkich przyjętych przez nas celów zajęłaby jednemu zespołowi w pojedynczym projekcie badawczym co najmniej dwie dekady. Jednak dzięki kompleksowo opracowanemu planowi badań oraz dobrej organizacji pracy wszystkich zaangażowanych w projekt zespołów badawczych, zamierzamy osiągnąć te cele w ciągu 5 lat  – podsumowuje prof. Maciej Wojtkowski.


Źródło: Fundacja na rzecz Nauki Polskiej - niezależna, samofinansująca się instytucja pozarządowa typu non-profit, która realizuje misję wspierania nauki. Jest największym w Polsce pozabudżetowym źródłem finansowania nauki. Zdjęcia: Prof. Maciej Wojtkowski - fot. Magdalena Wiśniewska-Krasińska, Archiwum FNP; prof. Krzysztof Palczewski - fot. Archiwum prywatne


dodano: 2019-01-29 07:25:20