Chcesz otrzymywać najnowsze wiadomości
Wydarzenia
Prezentacja jako gra językowa


Prof. dr Ewa Lewandowska-Tarasiuk

Akt prezentacji jako gra językowa wprowadza nowe konotacje słowne i tworzy nowe wartości w relacjach społecznych.


Prezentację można postrzegać w kategoriach gry językowej, pojmowanej jako tworzenie przez nadawcę komunikatu
– prezentera i odbiorców – audytorium szczególnej sytuacji komunikacyjnej. Zachowania językowe jej uczestników wykraczają tu poza przekaz informacyjny, ponieważ są wzbogacane o szeroko pojmowany kontekst sytuacyjny. Nadawca i odbiorcy oddziałują na siebie, przekazując sobie nawzajem sposób myślenia, odczuwania itp., wspólnie tworząc nowe wartości i dokonując zmian w relacjach społecznych. Można zaryzykować stwierdzenie, że gra językowa, którą staje się każdy akt prezentacji, tworzy określony kod językowy, związany z daną, niepowtarzalną sytuacją prezentacyjną. O znaczeniu słowa decyduje jego użycie, a więc sytuacje prezentacyjne nadają mu nowe odcienie znaczeniowe.

Moderatorem prezentacyjnej gry językowej i kreatorem aktu prezentacji jest oczywiście osoba prezentera. Toteż wysoki poziom jego kompetencji komunikacyjnej gwarantuje bogactwo gry i wzajemnych oddziaływań jej uczestników.

Formy wypowiedzi, najczęściej stosowane w prezentacji to, jak wiemy, monolog i dialog. Słowa monologu układają się w pewną merytorycznie i kompozycyjnie zamkniętą całość, stanowiąc przekaz wysyłany przez podmiot mówiący do audytorium. Od treści i formy wypowiedzi monologowej zależy bardzo wiele, ponieważ monolog jest przede wszystkim tą formą wypowiedzi, częstokroć dominującą w prezentacjach, która skupia uwagę odbiorców i pobudza ich wyobraźnię.

W dialogu zaś każdy z jego uczestników ma prawo do zabierania głosu. Od niego właśnie zależy rozwój akcji. Dialog w prezentacji najczęściej występuje w jej interaktywnych formach komunikowania się prezentera z widownią, np. we wszelkich poczynaniach dydaktycznych czy poznawczych. Może też stanowić pewną wyodrębnioną kompozycyjnie część, polegającą np. na dialogowym nawiązywaniu kontaktu z publicznością, która po wysłuchaniu sekwencji monologowych chciałaby otrzymać odpowiedzi na pytania czy skomentować wygłoszone monologi.

Od prezentera zależy, w jakim momencie prezentacji stworzy sytuację monologu czy dialogu. Z tego, co już zostało powiedziane, wynika, że monolog i dialog dramatyzują akt prezentacji, skupiając uwagę odbiorcy na indywidualnym przekazie i dając mu możliwość konwersacyjnego partnerstwa w interaktywnym spektaklu. Tym razem omówimy te formy w kontekście ich języka.

Sytuacja mówienia, właściwa prezentacji, wpływa bezpośrednio na sposób formułowania myśli, na składnię języka mówionego, o wiele swobodniejszą niż w wypowiedzi pisemnej. Przekaz mówiony może zawierać więcej równoważników zdań i innych wypowiedzi, niemających postaci zdania, zwłaszcza w części dialogowej. Fakt, że prezenter zwraca się do audytorium obecnego tu i teraz, powoduje częstsze niż w języku pisanym używanie zdań wykrzyknikowych, pytających i rozkazujących. Monolog prezenterski, a także dialog bywa bardziej nacechowany emocjonalnie, jest więc adresowany nie tylko do intelektu, ale i do woli i emocji odbiorców.   

Normy języka mówionego są swobodniejsze od norm wypowiedzi pisemnej. Swoboda ta może wyrażać się w powtarzaniu niektórych fragmentów wypowiedzi, w powracaniu do omówionych kwestii i w bezpośrednich zwrotach do adresatów, rozpoczynających kolejne akapity monologu. Może to być także próba korekty, oznaczająca poszukiwanie w danym momencie najbardziej trafnych i czytelnych w odbiorze sposobów formułowania myśli. Zwroty:

    Pozwolę sobie powrócić do kwestii omówionej wcześniej...

    A może powiem to inaczej...

    Pozwolą Państwo na krótką dygresję...  
     
    Wróćmy do meritum...


świadczą o autentyczności sytuacji mówionej, wytwarzają swego rodzaju więź z audytorium, które dzięki takim zachowaniom językowym prezentera może śledzić tok jego rozumowanie. Monolog prezentera jako udramatyzowana forma jego głównej myśli stanowi bezpośrednią wykładnię jego racji, opis zjawisk lub relację o zdarzeniach. Składnia takich wypowiedzi musi być przede wszystkim spójna. (wrzesień 2018)


dodano: 2018-09-10 01:18:55