Chcesz otrzymywać najnowsze wiadomości
Wydarzenia
Przedsiębiorczość w Polsce

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości zaprasza do zapoznania się z najnowszymi wynikami na temat stanu i uwarunkowań rozwoju przedsiębiorczości w Polsce na tle innych krajów świata, uzyskanymi w ramach projektu Global Entrepreneurship Monitor (GEM). Dzięki zgromadzonej w raporcie wiedzy, możliwe jest tworzenie polityki przedsiębiorczości, stanowiącej odpowiedź na konkretne wyzwania mające miejsce w naszym kraju.

GEM to największy międzynarodowy projekt badawczy w obszarze przedsiębiorczości. W 2013 r. w badaniach uczestniczyło ponad 197 tys. osób dorosłych i 3,8 tys. ekspertów z ponad 70 krajów, reprezentujących wszystkie regiony świata i jednocześnie wszystkie poziomy rozwoju gospodarczego. Razem stanowią one ponad 75% ludności świata i 90% światowego PKB.

Postawy przedsiębiorcze

Obecnie co piąty dorosły Polak planuje założyć działalność gospodarczą w ciągu kolejnych 3 lat. Choć jest to wynik lepszy od średniej dla UE (gdzie tylko 15,9% dorosłych mieszkańców ma taki zamiar), to w porównaniu z 2011 r. jest on znacznie niższy – wówczas 27% dorosłych mieszkańców naszego kraju planowało założenie własnego biznesu. Również mniej osób niż w 2011 r. dostrzega obecnie szansę na założenie własnego biznesu w najbliższym otoczeniu (spadek z 33 do 26% osób dorosłych).

Polacy wysoko oceniają własne umiejętności i wiedzę do prowadzenia firmy – co drugi z nas uważa, że jest dobrze przygotowany do tego celu (52%), w UE średnio sądzi tak nieco ponad 42% dorosłych osób. Przy tym wciąż wielu z nas nie zakłada działalności gospodarczej w obawie przed porażką – obecnie jest to 56% dorosłych Polaków. Od 2011 r. udział tego typu osób w populacji jest bardzo wysoki (w latach 2011–2012 mieliśmy pod tym względem jeden z najwyższych wskaźników w UE, obecnie wyprzedzają nas jedynie Włosi i Grecy – to niewiele, biorąc pod uwagę, że badaniem w 2013 r. objęto prawie 70 krajów). Co więcej, w porównaniu z 2011 r. udział osób niezakładających firmy z powodu strachu przed porażką wzrósł nieznacznie – z 54% do ponad 56%.

Obecność przedsiębiorców w mediach dostrzega 58% dorosłych Polaków (średnia dla UE jest o 9% niższa). Więcej, bo prawie 67% Polaków podziela zdanie, że własna firma to dobra ścieżka kariery, w UE uważa tak 56,9% dorosłych. Niestety, jak pokazują dane GEM za 2011–2013, to znacznie mniej niż przed trzema laty – 72,8%. Rzadziej też, niż w 2011 r., skłonni jesteśmy przyznać przedsiębiorcom wysoki status społeczny (59,9% – PL wobec 64,4% w 2011 r.), jest to też zdecydowanie słabszy wynik niż średnia w UE – 65,5%.

W Polsce większość przedsiębiorstw we wczesnej fazie rozwoju powstaje z konieczności, a nie z powodu dostrzeżenia szansy rozwojowej. Wyniki te odróżniają nas od innych krajów Europy, szczególnie UE. Aż 47,4% przedsiębiorstw (TEA) w Polsce zakładanych jest z konieczności (to najwyższy wynik wśród krajów UE objętych badaniem).

Przedsiębiorczość – stan i zmiany w ostatnich latach

TEA, czyli wskaźnik całkowitej przedsiębiorczości we wczesnym stadium, obejmującej osoby podejmujące działania zmierzające do rozpoczęcia działalności gospodarczej oraz przedsiębiorców prowadzących firmy do 3,5 roku, wynosi dla Polski 9,3%, czyli ok. 2,4 mln osób (należy zaznaczyć, że wskaźnik TEA obejmuje zarówno zarejestrowanych przedsiębiorców, jak i osoby podejmujące działania mające na celu założenie firmy). Średnia dla UE jest nieco niższa i wynosi 8% (25,3 mln w UE1).


Wybrane wskaźniki
przedsiębiorczości w Polsce i w UE (średnia)


* Dane dotyczą 23 krajów UE, które zostały objęte badaniem w 2013 r

Źródło: opracowanie własne PARP na podstawie danych
Global Entrepreneurship Monitor 2013 Global Report.


Dojrzałe firmy (działające powyżej 3,5 roku) stanowią 6,5% dorosłej populacji w Polsce (6,4% w UE), pre-przedsiębiorcy (osoby w fazie podejmowania działań w kierunku założenia firmy i przedsiębiorcy działający do 3 miesięcy) – 5,1% (4,8% w UE), zaś nowi przedsiębiorcy (prowadzący działalność gospodarczą od 3 do 42 miesięcy) – 4,3% (3,3% w UE).

Jeśli chodzi o zmiany w strukturze przedsiębiorców w latach 2011–2013 w Polsce wzrósł udział dojrzałych firm w populacji osób dorosłych – z 5% do 6,5%, przy czym zmniejszył się nieznacznie udział pre-przedsiębiorców – z 6% do 5,1%. Zaobserwowano także wzrost udziału nowych firm – z 3,1% do 4,3%. Udział TEA i tych, którzy zaprzestali prowadzenia działalności, utrzymuje się na podobnym poziomie od 2011 r. – odpowiednio 9,3% i 4% w 2013 r. Dane te świadczą o zmianie jakościowej struktury naszych przedsiębiorców i poprawie gospodarki.

Większość przedsiębiorców prowadzących działalność do 3,5 roku w Polsce reprezentuje sektor produkcji (ponad 45% przedsiębiorstw, o 21% więcej w porównaniu ze średnią dla UE). Mniejszą popularnością wśród przedsiębiorców cieszą się sektory usługowe postrzegane jako niezbędne do zapewnienia odpowiedniego rozwoju gospodarczego. Usługi kierowane do klientów indywidualnych to sektor wybierany w Polsce przez co trzeciego przedsiębiorcę (34,4% TEA, o 7,6% mniej niż w UE).

Aspiracje wzrostu polskich przedsiębiorców we wczesnej fazie rozwoju są dość wysokie – 39% z nich deklaruje stworzenie co najmniej 5 miejsc pracy w ciągu kolejnych 5 lat (średnie aspiracje), a 27% zakłada utworzenie 10 miejsc pracy i wzrost zatrudnienia przynajmniej o połowę w tym czasie (wysokie aspiracje). Są to wyniki, które stawiają naszych rodzimych przedsiębiorców na 3 miejscu wśród krajów UE.

Ambicje przedsiębiorców działających w Polsce zwiększyły się w ostatnich dwóch latach. Szczególnie mocno wzrósł w porównaniu z danymi za 2012 r. odsetek przedsiębiorstw o wysokich aspiracjach (o 74%), odsetek przedsiębiorstw o średnich aspiracjach zwiększył się o 31%.

Dane GEM za 2013 r. wskazują, że co piąty przedsiębiorca prowadzący działalność w Polsce nie dłużej niż 3,5 roku koncentruje się wyłącznie na rynku krajowym. Eksportuje – w rozumieniu posiadania klientów za granicą – prawie 78,9% przedsiębiorstw we wczesnej fazie, co oznacza, że tego typu klientów ma prawie czerech z pięciu właścicieli naszych firm. Jest to wynik, który stawia Polskę na 5 miejscu wśród 23 krajów UE objętych badaniem GEM w 2013 r.

Przedsiębiorczość kobiet

W przypadku krajów UE kobiety rozpoczynają działalność gospodarczą średnio dwa razy rzadziej niż mężczyźni. Polska nie odbiega od tej średniej – kobiety prowadzące przedsiębiorstwa we wczesnej fazie stanowią 5,1% dorosłych Polaków, a mężczyźni 12,3% według danych GEM za 2013 r. (dane dla UE wynoszą odpowiednio 5,6% i 10,4%).

Uwarunkowania rozwoju przedsiębiorczości w Polsce

Podobnie jak w zeszłych latach, uwarunkowania rozwoju przedsiębiorczości w Polsce w 2013 r. zostały ocenione przez 36 ekspertów w dziedzinie przedsiębiorczości. Ich zdaniem warunki do zakładania i rozwijania przedsiębiorstw wciąż nie należą do wzorcowych i oczekiwanych. Podstawową przyczyną takiego stanu rzeczy są niedostatki, jeśli chodzi o kształtowanie postaw przedsiębiorczych i nauczanie przedsiębiorczości na wszystkich poziomach edukacji. Na to nakładają się uwarunkowania społeczno-kulturowe, które nie sprzyjają rozwojowi przedsiębiorczości w Polsce, ponieważ nie zachęcają do kreatywności i innowacyjności.

Z drugiej strony percepcja możliwości otwarcia biznesu, a także dynamika rynku są większe niż w krajach najbardziej rozwiniętych (o gospodarkach zorientowanych na innowacje). Mimo relatywnie niskich ocen ekspertów co do zdolności/wiedzy Polaków na temat prowadzenia działalności gospodarczej, na tle gospodarek innowacyjnych wypadamy znacznie powyżej średniej. Atutami naszymi są umiejętności zarządcze i doświadczenie w zakładaniu działalności gospodarczej. Eksperci zwracają także uwagę, że kobiety i mężczyźni w Polsce są równie zdolni do założenia nowego biznesu, choć kobiety napotykają na barierę, jaką jest niezadowalający system opieki społecznej i instytucjonalnej po założeniu rodziny.

W Polsce, w ocenie ekspertów, mamy również do czynienia z niezbyt dobrą sytuacją młodych osób, które zakładają działalność gospodarczą z powodu braku alternatywy. Programy rządowe adresowane do młodych przedsiębiorców, podobnie jak w krajach nastawionych na innowacje, nie są zbyt dobrze oceniane. Jeśli chodzi o jakość życia przedsiębiorców, według ekspertów choć przedsiębiorcy są postrzegani jako osoby bardziej zadowolone z życia prywatnego i zawodowego niż pozostali ludzie, to skomplikowane i często nieadekwatne przepisy prawne/regulacje nie pozwalają na zachowanie harmonii pomiędzy życiem osobistym a zawodowym.

Well-being, czyli jakość życia przedsiębiorców

W Polsce dobrostan przedsiębiorców zaliczanych do TEA jest znacząco wyższy niż w przypadkach ogółu populacji dorosłych i osób niezajmujących się działalnością przedsiębiorczą (odpowiednio 0,01, –0,15, –0,18). W porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej wynik ten nie jest jednak wysoki. Ponadto dobrostan przedsiębiorców w Polsce spada wraz z przejściem do grupy właścicieli dojrzałych firm i jest wyższy jedynie od wyniku dla Chorwacji, Grecji, Łotwy i Węgier.

Polacy są jednym z narodów odczuwających najwyższy stres w miejscu pracy. Wyniki te są znacznie gorsze niż średnia dla Unii Europejskiej, bardziej zestresowani od Polaków są jedynie Niemcy, Grecy, Węgrzy, Portugalczycy i Słoweńcy. Z drugiej strony Polacy uzyskują relatywnie wysoką satysfakcję z pracy. W przypadku przedsiębiorców jest ona w Polsce znacząco wyższa niż w przypadku pracowników etatowych. Kobiety-początkujący przedsiębiorcy w Polsce cieszą się lepszym dobrostanem od mężczyzn, odczuwają przy tym niższy stres i wyższą satysfakcję z pracy.

Badanie GEM wyraźnie wskazuje, że poczucie autonomii i znaczenia pracy są wyższe dla przedsiębiorców niż dla pracowników etatowych. Osoby lepiej wykształcone cieszą się wyższym poziomem dobrostanu, równowagi życiowej i satysfakcji z dochodów, przy czym poziom stresu jest u tych osób wyższy niż u pozostałych, najwyższą jakość życia osiągają przedsiębiorcy, których jedynie częściową motywacją jest chęć wykorzystania szansy. (Grudzień 2014)


(1) Obliczenia własne na podstawie danych z Labour Force Survey za 2013 r., Eurostat. Obliczenia zostały wykonane w odniesieniu do osób w wieku 15–64 lat.

Źródło:  PARP. Global Entrepreneurship Monitor - Polska. Raport z badań 2013.



dodano: 2014-12-15 08:05:32