Chcesz otrzymywać najnowsze wiadomości
Wydarzenia
Rośnie liczba zgłaszanych wynalazków

Dr Alicja Adamczak - Prezes Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej

W 2010 r. do Urzędu Patentowego wpłynęło 4082 zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych. W 2011 roku liczba ta wzrosła do 4818, a w 2012 r. było już 5351 takich zgłoszeń. Alicja Adamczak, prezes Urzędu Patentowego prognozuje, że za ten rok, ubiegłoroczna liczba zostanie przekroczona o około12 proc. Najwięcej zgłoszeń wynalazków i wzorów dotyczy nauki i pochodzi od szkół wyższych i jednostek naukowo badawczych. Pozostałe dzielą się na podmioty gospodarcze i osoby fizyczne z tym, że ci ostatni są najmniejszą grupą podmiotów, które zgłaszają swoje rozwiązania do ochrony. Zdaniem prezes Adamczak wzrost liczby zgłoszeń wynika z tego, że przedsiębiorcy coraz bardziej dostrzegają wymierne korzyści, jakie daje uzyskanie patentu, także finansowe. Uzyskanie patentu pozwala bowiem uzyskać nie tylko przewagę konkurencyjną na rynku ale i na uzyskiwanie dochodów z opłat licencyjnych.Przy okazji wskazywania na korzyści finansowe z uzyskania patentu, prezes Alicja Adamczak podkreśla, że jest to również, element związany z możliwością zabezpieczania kredytów. Patent pozwala bowiem wdrożyć wynalazek nie tylko we własnej firmie, ale również w innych, poprzez sprzedaż samego prawa, jak również sprzedaż licencji, czyli upoważnienie do korzystania z posiadanego patentu czy prawa ochronnego na wzór użytkowy w takim samym zakresie jak właściciel. Mając na uwadze istotne znaczenie informacji w szerzeniu wiedzy związanej ze zgłaszaniem wynalazków i wzorów użytkowych oraz korzyści z tego płynących postanowiliśmy przyjść w sukurs Urzędowi Patentowemu RP i podać na naszych łamach opracowane przez UPRP podstawowe informacje związane z Ochroną własności przemysłowej.

Dlaczego ochrona własności przemysłowej to dobry pomysł?


Patent na wynalazek, prawo ochronne na wzór użytkowy, prawo z rejestracji wzoru przemysłowego, prawo ochronne na znak towarowy, prawo z rejestracji oznaczenia geograficznego i prawo z rejestracji topografii i układów scalonych są aktywami wykorzystywanymi przez przedsiębiorstwa w działalności gospodarczej. Posiadanie dóbr intelektualnych chronionych prawami własności przemysłowej w majątku przedsiębiorstwa:
  • daje wyłączność zarobkowego i zawodowego korzystania z  przedmiotów własności przemysłowej, tym samym wyklucza możliwość swobodnego korzystania z nich przez konkurencję,
  • zwiększa dochody przedsiębiorstwa:
– poprzez udzielanie licencji na korzystanie z przedmiotu własności przemysłowej (udzielenie licencji następuje na uzgodnionych przez strony warunkach) lub
– poprzez sprzedaż  przedmiotu własności przemysłowej,
  • wzmacnia pozycję i przewagę konkurencyjną na rynku, wspiera kreowanie pozytywnego obrazu przedsiębiorstwa,
  • stwarza narzędzie marketingowe oraz podstawę budowania wizerunku i reputacji marki,
  • wzmacnia renomę przedsiębiorstwa,
  • podnosi poziom innowacyjności przedsiębiorstwa,
  • stwarza możliwość budowania ponadregionalnej współpracy poprzez tworzenie międzynarodowych konsorcjów.
Przedmioty własności przemysłowej

Wynalazki
    Wynalazkiem jest
– nowe rozwiązanie (w skali światowej)
– posiadające charakter techniczny,
– charakteryzujące się poziomem wynalazczym (nieoczywistość w światowym stanie techniki), i
– nadające się do przemysłowego stosowania (jeżeli według wynalazku może być uzyskany wytwór lub wykorzystany sposób, w rozumieniu technicznym, w jakiejkolwiek działalności przemysłowej, nie wykluczając rolnictwa).
    Wynalazek posiada zdolność patentową, czyli może uzyskać ochronę, jeżeli spełnia łącznie powyższe cztery cechy.

    Wyróżnia się cztery kategorie wynalazków:
– produkty,
– urządzenia,
– sposoby,
– zastosowania.

Wzory użytkowe
    Wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci.
    Wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów.
    Wzór użytkowy odnosi się do przedmiotów materialnych o trwałej postaci, zatem nie można ubiegać się o ochronę rozwiązań odnoszących się do np. sposobów postępowania lub zastosowań substancji.

Wzory przemysłowe
    Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego część, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację.
    Wzory przemysłowe mają zastosowanie w szerokiej gamie produktów, od produktów luksusowych po przedmioty codziennego użytku, od zabawek, biżuterii, mebli, samochodów lub ich części, do urządzeń i przyrządów technicznych czy budowli architektonicznych.
    Wzory przemysłowe pełnią funkcję przy podejmowaniu decyzji dotyczących kreowania nowych produktów i ich opakowań.

Znaki towarowe

    Znakiem towarowym jest każde oznaczenie przedstawione w sposób graficzny lub takie, które w sposób graficzny można wyrazić, jeżeli nadaje się do odróżniania towarów (lub usług) jednego przedsiębiorstwa od towarów (lub usług) innego przedsiębiorstwa.
    Katalog form przedstawieniowych znaków jest otwarty, przykładowe rodzaje znaku to:
– słowny,
– słowno-graficzny,
– graficzny,
– przestrzenny,
– dźwiękowy.
    Najczęściej wykorzystywanymi formami przedstawieniowymi są oznaczenia: słowne (wyrazy, slogany) i słowno-graficzne (np. wyrazy z elementami graficznymi).

Oznaczenia geograficzne
    Oznaczeniem geograficznym jest oznaczenie słowne, odnoszące się bezpośrednio albo pośrednio do nazwy miejsca, regionu, kraju z którego pochodzi dany towar (oznaczenie zawiera element nazwy regionu czy miasta).
    Warunkiem przyznania prawa z rejestracji na oznaczenie geograficzne jest identyfikacja produktu z danym terenem, jeżeli wysoka jakość i dobra opinia o towarze są przypisywane jego pochodzeniu geograficznemu.
    Zgłoszenia nie może dokonać pojedynczy przedsiębiorca, tylko np. organizacja lub organ administracji samorządowej.
    Zgodnie z regulacjami unijnymi w tym zakresie Urząd Patentowy udziela prawa z rejestracji na oznaczenia geograficzne odnoszące się wyłącznie do towarów przemysłowych, w stosunku do produktów rolnych i środków spożywczych zastosowanie mają odrębne przepisy.

Topografie układów scalonych

    Topografią układów scalonych jest rozwiązanie polegające na przestrzennym, wyrażonym w dowolny sposób, rozplanowaniu elementów, z których co najmniej jeden jest elementem aktywnym, oraz wszystkich lub części połączeń układu scalonego.
    Przesłanką zdolności rejestrowej topografii i jest jej oryginalność.
    Ochronę mogą uzyskać tylko topografie, które są wynikiem intelektualnej pracy twórcy i nie były powszechnie znane w chwili powstania. Oba warunki muszą być spełnione jednocześnie.

Przez uzyskanie praw własności przemysłowej nabywa się prawo wyłącznego korzystania z przedmiotu własności przemysłowej w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak długo trwa ochrona?

Wynalazek
    Patent na wynalazek udzielany jest na okres 20 lat, licząc od daty dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP.

Znak towarowy
    Prawo ochronne na  znak towarowy udzielane jest na okres 10 lat, licząc od daty dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP. Na wniosek uprawnionego ochrona może być przedłużana na kolejne okresy 10-letnie.

Wzór użytkowy
    Prawo ochronne na wzór użytkowy udzielane jest na okres 10 lat, licząc od daty dokonania zgłoszenia w UPRP RP.

Oznaczenie geograficzne

    Prawo z rejestracji oznaczenia geograficznego udzielane jest bezterminowo. Oznaczenia należy zgłaszać w: Urzędzie Patentowym RP – na towary przemysłowe, Komisji Europejskiej za pośrednictwem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi – na produkty rolne i środki spożywcze.

Wzór przemysłowy
    Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego udzielane jest na okres 25 lat, licząc od daty dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP.

Topografia układu scalonego

    Prawo z rejestracji topografii i udzielane jest na okres 10 lat od końca roku w którym została wprowadzona do obrotu lub zgłoszona do Urzędu Patentowego RP (w zależności od tego, który z tych terminów upływa wcześniej).

W celu uzyskania ochrony w Urzędzie Patentowym RP konieczne jest dokonanie zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego, oznaczenia geograficznego lub topografi i układów scalonych. Formularze zgłoszeń dostępne są na stronie internetowej Urzędu Patentowego RP.

Procedury ochrony własności przemysłowej za granicą


W celu uzyskania ochrony wynalazku, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub inne-go przedmiotu własności przemysłowej na obszarze danego państwa, należy dokonać zgłoszenia w urzędzie właściwym ds. własności przemysłowej tego państwa, samodzielnie lub korzystając z pomocy pełnomocnika – rzecznika patentowego (względny przymus rzecznikowski). Patent lub prawo ochronne udzielone przez taki urząd jest skuteczne jedynie na obszarze danego państwa. Podmioty zagraniczne w postępowaniu przed urzędem patentowym np. dokonując zgłoszenia muszą korzystać z usług rzecznika patentowego ustanowionego w tym państwie (bezwzględny przymus rzecznikowski).
    Chcąc uzyskać ochronę w wielu państwach można dokonać zgłoszenia bezpośrednio do właściwych urzędów tych państw lub skorzystać z procedur międzynarodowych albo regionalnych.
    Aby przedsiębiorca miał pełną możliwość prawnego przeciwdziałania praktykom innych przedsiębiorców, którzy stosują lub zamierzają zastosować jego wynalazek albo inny przedmiot własności przemysłowej za granicą, powinien podjąć decyzję o rozszerzeniu ochrony swojego rozwiązania poza granice Rzeczypospolitej Polskiej.
    Zgłaszający może, w ciągu 12 miesięcy od daty dokonania pierwszego, prawidłowego zgłoszenia wynalazku i wzoru użytkowego lub 6 miesięcy od dokonania zgłoszenia znaku towarowego i wzoru przemysłowego, dokonać dalszych zgłoszeń tego samego przedmiotu własności przemysłowej również w innych państwach. Korzystanie z takiego udogodnienia, zwanego przywilejem konwencyjnym, umożliwia klauzula generalna ustanowiona w Konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej z 1883 r. oraz w przepisach prawa krajowego przyjętych na jej podstawie. (Prestiż - wrzesień 2013)

Zarządzanie własnością intelektualną*

Podobnie jak talenty przynoszą posiadaczowi zysk tylko dzięki „puszczeniu ich w obieg”, tak własność intelektualna przynosić może uprawnionemu korzyść dzięki właściwemu zarządzaniu prawami wyłącznymi. Zarządzanie obejmuje działania związane z rejestrowaniem, nabywaniem, zachowywaniem, wykonywaniem i rozporządzaniem prawami własności intelektualnej.
    Te działania mają poważne konsekwencje dla przedsiębiorcy działającego na rynku, lecz właściwie podejmowane mogą prowadzić do uzyskania przewagi nad konkurencją, która nie będzie w stanie kopiować innowacyjnych rozwiązań bez naruszenia praw wyłącznych.
    Z drugiej strony, świadome i roztropne korzystanie z dostępnych w erze cyfrowej rozwiązań może ustrzec nas przed ponoszeniem niepotrzebnych kosztów obrony przed zarzutami naruszania cudzych praw.
    Rejestracja praw wyłącznych dotyczy głównie znaków towarowych, wzorów użytkowych i przemysłowych oraz oznaczeń geograficznych. Również uzyskiwanie patentów na wynalazki poddane jest bardzo sformalizowanej procedurze zgłoszeniowej.
    W niektórych systemach prawnych rejestracji podlegają również utwory prawnoautorskie. Wreszcie rejestracja domen internetowych wywołuje porównywalne skutki do rejestracji znaków towarowych. W wielu z wyżej wymienionych działań najwłaściwsze będzie skorzystanie z pomocy rzecznika patentowego.
    Nabywanie praw wyłącznych wiąże się z dokonaniem czynności faktycznej (stworzenia dobra intelektualnego przez autora) lub prawnej (przeniesienie prawa wyłącznego do dobra intelektualnego przez dotychczasowego uprawnionego na inny podmiot).
    Monopol uprawnionego ma swoje granice czasowe. Dla jego trwania konieczne jest podejmowanie działań zmierzających do zachowania wyłączności poprzez np. używanie znaku towarowego, terminowe wnoszenie opłat związanych z przedłużeniem rejestracji praw wyłącznych, zapobieganie rozmyciu znaku towarowego (sprzeciwianie się używania znak.w zbliżonych dla tego samego towaru lub nawet promocji całkiem innych dóbr) lub nabraniu cech oznaczenia rodzajowego (generycznego).
    Wykonywanie praw wyłącznych polega z jednej strony na sprzeciwianiu się naruszaniu monopolu uprawnionego przez inne podmioty (aspekt negatywny), a z drugiej na korzystaniu z dóbr niematerialnych zgodnie z treścią prawa (np. używanie oznaczenia w obrocie, wdrożenie do produkcji opatentowanego wynalazku, licencjonowanie, etc.). Jednym ze sposobów wykonywania praw wyłącznych jest rozporządzanie nimi poprzez ich przenoszenie (całkowity transfer uprawnień na inny podmiot) lub licencjonowanie (udzielanie upoważnienia do korzystania z dobra intelektualnego w sposób wyłączny lub niewyłączny).
    Jeśli przysługują ci prawa autorskie do jakiegoś utworu, dobrą alternatywą dla przeniesienia praw majątkowych do utworu jest udzielenie licencji lub przeniesienie tylko niektórych z przysługującej nam wiązki praw (np. prawo do jednokrotnej emisji) przy zachowaniu pozostałych. Pozwoli to w dalszym ciągu posługiwać się wytworem swego talentu bez naruszania praw innych.
    Udzielanie licencji. Jednym z podstawowych sposobów korzystania z przysługujących nam praw własności intelektualnej jest udzielanie licencji.
    Licencja pełna (nieograniczona) uprawnia licencjobiorcę do korzystania z przedmiotu licencji w takim zakresie jak licencjodawca. Stąd korzystniejsze i bezpieczniejsze jest ograniczenie licencji do
korzystania z przedmiotu licencji (licencja niepełna) tylko na określonych polach eksploatacji (przeniesienie ograniczonej wiązki uprawnień) lub na ściśle określonym terytorium, czy też w ograniczonym czasie. Odstąpienie od każdego z wyżej wymienionych ograniczeń ma dla licencjodawcy wymierną wartość ekonomiczną.
    Licencje dzielą się również na wyłączne (licencjodawca zobowiązuje się do nieudzielania kolejnych licencji upoważniających do korzystania z przedmiotu licencji) i niewyłączne (uprawniony ma prawo udzielać kolejnych licencji dotyczących tego samego przedmiotu, terytorium czy pola eksploatacji).
    Jednym z typów licencji jest sublicencja, która jest upoważnieniem ze strony licencjobiorcy innej osoby do korzystania z przedmiotu ochrony w zakresie węższym lub równym uzyskanej przez siebie licencji. Zasadą jest zakaz udzielania sublicencji przez licencjobiorcę w przypadku braku odmiennej woli stron umowy licencyjnej.

* Źródło: Własność intelektualna w społeczeństwie informacyjnym, Autorzy: Tomasz Sieniow, Wojciech Włodarczyk. UPRP,  Instytut na rzecz Państwa Prawa, Krajowa Izba Gospodarcza, Warszawa 2009.


dodano: 2013-09-14 09:50:12