Krystyna Sonntag

Leszek Balcerowicz już na po­żytku swego urzędowania powiedział, że gospodarka musi być odciążona od balastu złych i zbytecznych przepisów. W grudniu ubiegłego roku Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów przeszedł od słów do czynów i powo­łał Zespól zadaniowy do spraw odbiurokratyzowania gospodarki przy Kancelarii Premiera. Pierw­szym konkretnym przejawem jego działalności było przekazanie opinii dotyczącej nowelizacji ustawy o weryfikacji bilansu obrotów małych firm. M.in. w oparciu o to stanowisko uproszczone zostały procedury dotyczą­ce drobnej przedsiębiorczości.

Podstawowym zadaniem Zespołu, oprócz opiniowania nowych aktów prawnych, jest dokonanie przeglądu istniejących przepisów regulujących działalność gospodarczą, głównie pod kątem barier ją krępujących, a także wyeliminowania obszarów podatnych na korupcję. Pojawia się ona wszędzie tam, gdzie decyzje można wydawać w sposób uznanio­wy. Potencjalnie korupcjogenne są wszelkie koncesje, licencje, kontyngenty, czy specjalne zezwolenia, któ­ra uzależniają inicjatywy gospodar­cze od urzędniczej akceptacji.

Znamienne, że ostatnie cztery la­ta przyniosły wyraźny, bo o 10, wzrost obszarów gdzie wymagany jest urzędniczy stempel. Obecnie, jak się oblicza koncesjonowanie i li­cencjonowanie obowiązuje w ponad 60 rodzajach działalności gospodar­czej.

Zespól jest jeszcze na etapie or­ganizacji. Do tej pory ukonstytuowało się kilka grup roboczych z wyraźnie określonym zakresem za­dań, takich jak uproszczenie syste­mu podatkowego, zmian w prawie dotyczącym przekształceń własnościowch, usuwania barier w tworze­niu przedsiębiorstw oraz koncesji, li­cencji i odrębnych zezwoleń.

W trakcie formowania są grupy merytoryczne, które zajmować się będą analizą regulacji towarzyszą­cych liberalizacji infrastruktury go­spodarczej przepisów dotyczących rynku kapitałowego, inwestycji, nie­ruchomości, pracy. Kolejne zajmo­wać się będą uproszczeniem proce­dur administracyjnych i przepisów regulujących problemy związane ze standaryzacją i uzyskiwaniem certyfi­katów.

W sumie powołanych zostanie 10 grup roboczych. Otwartych jeśli cho­dzi o dobór ekspertów i szybko re­agujących na napływające sygnały. W ich skład wchodzą przedstawiciele resortów i urzędów centralnych, przedstawiciele społecznych organiza­cji gospodarczych takich jak Krajowa Izba Gospodarcza, Polska Rada Biz­nesu, Business Centre Club, Polsko-Amerykańska Izba Przemysłowo-Handlowa, regionalne izby rzemieśl­nicze oraz publicyści specjalizujący się w tematyce gospodarczej.

Sygnały o zbędnych, czy wręcz szkodliwych przepisach, które należy anulować płyną do Zespołu różnymi kanałami. Przede wszystkim od sze­rokiej reprezantacji organizacji sa­morządowych zrzeszających przed­siębiorców.

Polska Rada Biznesu już w końcu ubiegłego roku zgłosiła pakiet około 80 postulatów dotyczących zmian w przepisach regulujących różne sfe­ry życia gospodarczego. M.in. kwe­stii opodatkowania holdingów i poli­tyki celnej.

Ta ostatnia jest obwarowana pro­cedurami prowadzącymi do koniecz­ności długofalowego planowania eksportowych dostaw. Powodują one straty eksporterów, a w wielu wy­padkach eliminują ich z rynków za­granicznych. W BCC trwają nato­miast końcowe prace nad skatalo­gowaniem spraw przekazanych w ankietach przez kilkuset członków klubu.

Zespół otrzymuje sygnały również od prywatnych osób za pośrednictwem listów i dzięki spec­jalnej linii telefonicznej. Z tej możli­wości skorzystało w pierwszych ty­godniach ok. tysiąca osób. Więk­szość zgłoszeń dotyczyła spraw jed­nostkowych, interwencyjnych, wiele ma jednak znaczenie ogólniejsze, istotne dla merytorycznej działalno­ści Zespołu. Każdy kto może wnieść wkład w odbiurokratyzowanie go­spodarki i może wskazać na przepi­sy wymagające usunięcia, jest uważ­nie wysłuchiwany.

Wstępny pakiet spraw już rozpo­znanych przez Zespól dotyczy nie­których kwestii podatkowych, rynku pracy, procedur prywatyzacyjnych. Zmian wymaga np. liczba rozliczeń podatkowych w roku, obowiązek składania deklaracji podatkowych przez podatników nie wykazujących żadnego obrotu, podatków pobiera­nych przez państwo od... instytucji państwowych.

Do szybkiego anulowania kwalifi­kują się regulacje określające tryb wstępnych prac poprzedzających prywatyzację, a w sferze prawa pra­cy np. podwójny status inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy.

W przyszłości, w materii regulo­wania gospodarki, ma być prościej i skuteczniej.

Znawcy tematu zalecają jednak ostrożny optymizm. Walka z nad­mierną liczbą paragrafów nie jest do wygrania w jednej bitwie. To proces. Wystarczy powiedzieć, że liczba urzędników w Polsce jest parokrot­nie niższa niż w krajach Unii Euro­pejskiej. Dążenie do wejścia w jej struktury będzie wymagało rozbudo­wy zaplecza biurokratycznego. Rzecz w tym, by urzędy i urzęd­nicy mogli funkcjonować w ramach dobrego i przejrzystego prawa. (marzec 1998)