Chcesz otrzymywać najnowsze wiadomości
Wydarzenia
Polska net-zero 2050

Prezentujemy najważniejsze wnioski z najnowszych trzech publikacji przygotowanych w Centrum Analiz Klimatyczno i Energetycznych (CAKE) w IOŚ/KOBiZE w ramach projektu LIFE Climate CAKE PL dotyczących transformacji energetyki, roli transportu publicznego oraz skutków wdrożenia wybranych instrumentów mitygujących emisję gazów cieplarnianych w polskim rolnictwie. Analizy te stanowią kontynuację wcześniejszej publikacji pt. „Polska net-zero 2050. Mapa drogowa osiągnięcia wspólnotowych celów polityki klimatycznej dla Polski do 2050 r.”, która została opublikowana w lipcu 2021 r. i odpowiadają na aktualne wyzwania w kontekście pakietu „Fit for 55” oraz Europejskiego Zielonego Ładu i przedstawiają skutki proponowanych w jego ramach rozwiązań oraz regulacji.


POLSKA NET-ZERO 2050:
Transformacja sektora energetycznego Polski i UE do 2050 r.


Postępująca dekarbonizacja polskiego sektora elektroenergetycznego, w perspektywie 2050 r., prowadzić będzie do jego kompletnego przemodelowania. Całkowitej zmianie ulegnie struktura mocy i produkcji energii elektrycznej. Dominującymi technologiami staną się elektrownie wiatrowe i słoneczne. W scenariuszach zakładających wdrożenie pakietu „Fit for 55” optymalne byłoby zwiększenie udziału źródeł OZE w produkcji energii elektrycznej nawet do ok. 50% już w 2030 r. i do 70% lub więcej w perspektywie 2050 r.

Nie wszystkie procesy przemysłowe będzie można całkowicie zdekarbonizować Energetyka jest jedną z tych gałęzi gospodarki, gdzie głęboka redukcja a nawet uzyskanie ujemnych emisji jest możliwe. W scenariuszach neutralności w 2050 r. bilans emisji w energetyce w całej UE osiąga poziom między -120 a -145 Mt CO2. W samej polskiej energetyce ujemne saldo wynosi ok. -15 Mt CO2 w 2050 r. (z różnicami pomiędzy scenariuszami na poziomie 2-3 Mt CO2).

Transformacja energetyczna będzie zachodzić w dużej mierze dzięki postępującej elektryfikacji różnych gałęzi gospodarki. Wiąże się to ze wzrostem zapotrzebowania na energię elektryczną w Polsce z poziomu ok. 140 TWh w 2020 do 330-360 TWh w 2050 roku (w zależności od scenariusza).

W podstawowym z rozpatrywanych scenariuszy, zakładającym wdrożenie pakietu „Fit for 55” oraz realizację celu net-zero w 2050 r. (scenariusz NEU), koszt marginalny redukcji emisji rośnie do poziomu ok. 145 EUR’2015/tCO2 w 2030 r. i ok. 575 EUR’2015/tCO2 w 2050 r.

Polska na tle całej UE ma do wykonania jedno z najtrudniejszych zadań i cały proces jest ogromnym wyzwaniem, ze względu na duży udział paliw kopalnych, szczególnie węgla, w punkcie startowym procesu transformacji. Polska musi obniżyć wskaźnik emisji z poziomu ok. 0,65 t CO2 /MWh (czyli około 2,5 krotnie wyższego niż średnia UE) do wartości bliskich zeru.

Wyniki wszystkich scenariuszy pokazują także, że najszybszego wzrostu kosztów wytwarzania energii elektrycznej należy spodziewać się w najbliższej dekadzie. W scenariuszach zakładających wdrożenie pakietu „Fit for 55”, ze względu na zaostrzenie celu na 2030 r., może to oznaczać ponad 2-krotny wzrost kosztów wytwarzania już w okresie 2020-2030. Największy wzrost kosztów ma miejsce w scenariuszu zakładającym wysokie ceny paliw i ograniczenia w dostępności gazu ziemnego – w obliczu obecnego kryzysu ten scenariusz wydaje się jednocześnie bardzo prawdopodobny.

Realizacja ambitnych celów polityki klimatycznej oznacza spowolnienie wzrostu konsumpcji gospodarstw domowych w latach 2020-2030 o około 0,3 p.p. Natomiast w kolejnych dziesięcioleciach wzrost konsumpcji w scenariuszach NEU i BASE jest podobny, a różnica w poziomie konsumpcji między tym dwoma scenariuszami utrzymuje się na stałym poziomie.


POLSKA NET-ZERO 2050:
Rola transportu publicznego w świetle pakietu „Fit for 55”
i perspektywy roku 2050.


Realizacja scenariusza uwzględniającego wprowadzenie zakazu sprzedaży spalinowych samochodów osobowych od 2035 roku (zgodnie z pakietem„ Fit for 55”) wymaga wprowadzenia do użytku znacznej liczby osobowych samochodów elektrycznych. Dodatkowy koszt zakupu pojazdów elektrycznych w stosunku do ambitnego scenariusza neutralności będzie stanowił istotne obciążenie dla konsumentów i firm.

Transformacja sektora transportu pasażerskiego w Polsce powinna zakładać dynamiczny rozwój transportu publicznego. Większy rozwój transportu publicznego umożliwi zmniejszenie zapotrzebowania na samochody elektryczne o 1 mln sztuk w 2050 r. (w stosunku do scenariusza NEU) na rzecz podróży koleją i autobusami. Taka substytucja będzie możliwa po obniżeniu kosztów transportu publicznego. W 2030 r. o – 17% dla transportu drogowego i o-13% dla kolei. Natomiast w 2050 r. odpowiednio o -37% i o -35% w stosunku do scenariusza bez promowania transportu publicznego. Promowanie transportu publicznego będzie wymagało ok. 7 mld EUR dodatkowych nakładów w przypadku kolei i ok. 40 mld EUR w przypadku autobusów w okresie 2025-2050.

Zeroemisyjne autobusy będą w Polsce stanowiły ok. 10% floty w 2030 i ponad 70% w 2050 r. W początkowej fazie, ich wykorzystanie będzie dotyczyło głównie miast i przejazdów na krótkich dystansach.

Zmniejszenie się aktywności pasażerskiej w lotnictwie (loty krajowe i na krótkich dystansach) na rzecz kolei. W analizowanym scenariuszu NEU_PUBLIC_55 transport lotniczy na terytorium Polski zostaje w ok. 35% zastąpiony przez kolej.

Wzrost aktywności pasażerskiej i wykorzystania technologii zeroemisyjnych przełoży się na istotny wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną. W scenariuszu NEU_PUBLIC_55 transport pasażerski będzie zużywał w Polsce ok. 8 TWh i 34 TWh energii elektrycznej, odpowiednio w 2030 i w 2050 r.

Wykorzystanie technologii wodorowych w transporcie publicznym będzie istotne od roku 2030. W pierwszej kolejności będzie dotyczyło głównie autobusów miejskich. W scenariuszu NEU_PUBLIC_55 do 2050 roku zapotrzebowanie na wodór w Polsce w transporcie pasażerskim sięgnie poziomu ok. 57 kt.

Wprowadzenie zakazu sprzedaży spalinowych samochodów osobowych od 2035 r. (wg pakietu „Fit for 55”) i równoczesne promowanie transportu zbiorowego wpłyną na znaczące redukcje emisji. W 2050 r. emisje w transporcie pasażerskim zostaną obniżone do ok. 8 Mt CO2.

W scenariuszu NEU_PUBLIC_55 redukcja emisji CO2 w transporcie pasażerskim w Polsce w 2050 r. względem roku 2020 wynosi ok. 74%.

Głównymi źródłami emisji w krajowym transporcie pasażerskim w 2050 r. pozostaną samochody osobowe oraz lotnictwo (3,1 Mt samochody osobowe, 3,8 Mt lotnictwo).


POLSKA NET-ZERO 2050:
Wybrane instrumenty wdrażania polityki klimatycznej
w sektorze rolnictwa w perspektywie roku 2050

Przy założeniu zastosowania obecnych technologii produkcji osiąganie ambitnych celów UE w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych (GHG) w sektorze rolnictwa jest trudne i w perspektywie 2050 r. (względem 2015 roku) prowadzi do zmniejszenia produkcji o około 50%, a w konsekwencji – do dwukrotnego wzrostu cen produktów rolnych. Dochody rolników w scenariuszu neutralności klimatycznej bez wdrożenia instrumentów ograniczających emisję są mocno uzależnione od sposobu wdrażania polityki klimatycznej. gobags

Zastosowanie opłat za emisję, przy realizacji scenariusza neutralności klimatycznej w sektorze rolnictwa, bazującym na obecnych technologiach, może prowadzić do znaczącego obniżenia dochodowości gospodarstw rolnych, a w konsekwencji zagrozić bezpieczeństwu żywnościowemu kraju. Replica Handbags

Zastosowanie dopłat do redukcji emisji w scenariuszu neutralności klimatycznej bez instrumentów ograniczających emisję w rolnictwie wymagałoby 7-krotnego zwiększenia transferów środków publicznych do rolnictwa. Ten sposób wdrożenia polityki klimatycznej w rolnictwie generuje najwyższe koszty transformacyjne.

Wykorzystanie instrumentów ograniczających emisję GHG w rolnictwie ułatwia osiągnięcie celów polityki klimatycznej i zmniejsza jej negatywny wpływ na sytuację rynkową i dochodową gospodarstw rolnych. Poprzez zastosowanie instrumentów ograniczających emisję GHG w rolnictwie, takich jak zalesianie użytków rolnych, rekultywacja torfowisk czy budowa biogazowni rolniczych, można w dużym stopniu ograniczyć opisane powyżej negatywne skutki implementacji polityki klimatycznej w sektorze rolnictwa.

W zależności od wariantu wdrożenia polityki klimatycznej wyniki modeli wskazują na zasadność implementacji następujących instrumentów: zalesienia 1,5-2,5 mln ha użytków rolnych, wyłączenia z uprawy poprzez zalanie od 350 do 700 tys. ha gleb organicznych, oraz wytworzenie ok. 3 TWh energii elektrycznej z biogazu rolniczego w 2050 roku.

Przy zastosowaniu instrumentów ograniczających emisję GHG z rolnictwa wzrost cen produktów rolnych oscyluje w granicach 40% w stosunku do roku bazowego. Jednocześnie, bez względu na zastosowany wariant wdrożenia polityki klimatycznej, przeciętne dochody rolników są dodatnie, jednak w większości niższe niż w roku bazowym (40-100% poziomu z 2015 roku). Zatem w celu redukcji emisji GHG z rolnictwa wdrażanie instrumentów ograniczających emisję GHG jest ekonomicznie bardziej uzasadnione, niż ograniczanie produkcji rolnej.

Spośród analizowanych wariantów wdrożenia polityki klimatycznej najbardziej zasadnym wydaje się wariant mieszany zakładający: 1) obowiązkową redukcję emisji we wszystkich gospodarstwach (dla zapewnienia osiągnięcia połowy celu redukcyjnego w rolnictwie), i 2) dopłaty do dobrowolnej redukcji pozostałej emisji GHG. W tym wariancie koszty polityki klimatycznej są relatywnie niewielkie i są ponoszone głównie przez konsumentów i podatników zapewniając zachowanie dochodów rolników na niezmienionym poziomie. Tym samym taki sposób implementacji polityki klimatycznej zapewnia bezpieczeństwo żywnościowe kraju.


Źródło: IOŚ-PIB.  Publikacje są dostępne na stronie IOŚ-PIB, jak również CAKE: 1. POLSKA NET-ZERO 2050: Transformacja sektora energetycznego Polski i UE do 2050 r. 2. POLSKA NET-ZERO 2050: Rola transportu publicznego w świetle pakietu „Fit for 55” i perspektywy roku 2050. 3. POLSKA NET-ZERO 2050: Wybrane instrumenty wdrażania polityki klimatycznej w sektorze rolnictwa w perspektywie roku 2050.


dodano: 2022-07-07 07:14:54