17 lipca br. Komitet do Spraw Europejskich przyjął Wstępne stanowisko rządu RP w sprawie polityki spójności po 2020 r. Zawarte w nim postulaty będą przedstawiane przez rząd polski w europejskiej debacie nt. budżetu unijnego i polityki spójności po 2020 r. Polityka spójności jest kluczową polityką inwestycyjną UE. Działania w ramach polityki spójności mają na celu zmniejszenie dysproporcji gospodarczych, społecznych i terytorialnych, które powstają zwłaszcza w państwach i regionach opóźnionych w rozwoju i w związku z restrukturyzacją gospodarczą i społeczną oraz z procesem starzenia się ludności.

Najważniejsze elementy stanowiska:

1. Budżet unijny musi być ambitny i skonstruowany tak, aby dawał gwarancję rozwiązania najważniejszych problemów z punktu widzenia obywateli i procesu integracyjnego UE, nie tworząc Europy różnych prędkości.
   
   
2. Unia powinna szeroko wspierać przedsięwzięcia prorozwojowe, dbając o zachowanie wewnętrznej spójności w wymiarze społecznym, ekonomicznym, środowiskowym i terytorialnym.
   
   
3. Unii potrzebna jest elastyczna i nowoczesna polityka, która realizując obecne cele traktatowe potrafi jednocześnie sprostać aktualnym wyzwaniom, takim jak np. transformacja strukturalna. W jej realizację powinny być włączone w skoordynowany sposób wszystkie stosowne polityki (unijne i krajowe) oraz ich instrumenty.
   
   
4. Polityka spójności jest kluczową polityką inwestycyjną UE i podchodzi do zagadnień rozwojowych w sposób najbardziej kompleksowy. Powinna ona stanowić istotną część unijnego budżetu, obejmując swym zasięgiem geograficznym wszystkie regiony. Odpowiednie wsparcie powinny uzyskać regiony o najniższym poziomie rozwoju, a PKB per capita powinno pozostać podstawowym wskaźnikiem podziału alokacji środków polityki spójności.
   
   
5. W celu dostosowania polityki spójności i silniejszego zorientowania jej na rezultaty w kontekście realizacji unijnej polityki transformacji strukturalnej, należy przeprowadzić następujące zmiany w jej funkcjonowaniu:

• wzmocnić mechanizm koncentracji tematycznej (ograniczona liczba priorytetów), przy zachowaniu potencjalnej szerokiej gamy celów tematycznych;
• zmienić logikę funkcjonowania systemu powiązania polityki spójności ze wsparciem reform strukturalnych, opierając go na pozytywnych zachętach do wprowadzania zmian strukturalnych;
• ujednolicić zasady wdrażania funduszy polityki spójności (tzw. single set of rules);
• wzmocnić podejście terytorialne poprzez szersze zastosowanie instrumentów terytorialnych, a także ich uproszczenie i uelastycznienie;
• przebudować model wieloszczeblowego zarządzania dzielonego tak, aby jego głównymi osiami było wzajemne zaufanie i zorientowanie na osiągnie rezultatów umożliwiające przekazanie więcej kompetencji na szczebel krajowy i regionalny (w zakresie wdrażania, w tym audytu i kontroli);
• wprowadzić zróżnicowane podejście do zarządzania i wdrażania polityki spójności w poszczególnych krajach i regionach (wdrożyć zasadę proporcjonalności);
• zwiększyć efektywność warunkowości ex ante;
• uprościć stosowanie instrumentów finansowych.

1. Zalecenia dla państw członkowskich (ang. Country Specific Recommendations - CSR) powinny mieć charakter wieloletni, zachęcać do realizacji reform strukturalnych na poziomie unijnym i państw członkowskich oraz dotyczyć wszystkich polityk i instrumentów budżetowych UE je wspierających. Niezbędne jest także wzmocnienie dialogu Komisja – państwa członkowskie, tak, aby kraje w pełni mogły się identyfikować z zaleceniami.
   
   
2. Uwzględnić podejście terytorialne w systemie zarządzania europejskiego (w strategii gospodarczej, zaleceniach i reformach strukturalnych, szeroko zastosować metodologię oceny oddziaływania na terytorium (ang. Territorial Impact Assessment).
   
   
3. Zharmonizować zasady horyzontalne i wymogi dotyczące realizacji projektów z polityki spójności oraz z  instrumentów i programów zarządzanych centralnie.